Martine Delfos: Hersens op 'aan'

Martine F. Delfos is biopsycholoog, werkzaam als wetenschappelijk onderzoeker, therapeut, docent en schrijver.

Van pubers raken we makkelijk in de war. Puberteit weten we, is een fase, maar tijdens die periode slaat de schrik ons om het hart alsof het nooit over zal gaan. Onzin, gaat vanzelf over. Waren ze vóór de puberteit leuk, dan worden ze het daarna vanzelf weer. Er zijn er maar weinig waar dat niet voor geldt, en dan moeten de omstandigheden ook problematisch zijn. Normaliter is het een heel woelige maar uiterst vruchtbare periode. Zo diep nadenkend over onszelf als tijdens de puberteit doen we nooit meer. Soms, later, bij een calamiteit, maar zelfs dan niet zo grondig als tijdens de puberteit.

Opvoedkundige tirades

De puberteit draait de spanning van het ego van ouders omlaag en dat van de puber omhoog. Over de hele wereld, tot in de sloppenwijken, roepen ouders wanhopig uit: ‘Het is hier geen hotel, je komt alleen maar om te eten en te slapen’ Het drukt de gekwetstheid van ouders uit over hun puber die zijn of haar vleugels uitslaat. In paniek storten we hele opvoedkundige tirades over hen heen, in een machteloze poging de opvoeding nog even kracht bij te zetten. Te laat, ze zijn allang opgevoed. Het herhalen van dingen die ze allang weten, maakt dat de puber vermoeid de ogen ten hemel slaat, wachtend tot er wat nieuws uit de ouderlijke mond komt.

‘Oeverloos gepreek’

Tijdens de puberteit zetten ouders de hersens van pubers vaak op ‘uit’. In plaats van hun denken ‘aan’ te zetten met belangstelling en vragen, met discussies en argumentaties, zetten ze het denken van de puber op ‘uit’ met wat de puber dan ook ‘oeverloos gepreek’ noemt. Iets meer vertrouwen en iets meer échte belangstelling doet wonderen.
Pubers hebben begrensde ruimte nodig. Met name tussen 14 en 16 jaar: vriendelijk zijn, grenzen stellen en wat zuiniger met het sociale appèl van…’Zullen we gezellig met z’n allen naar oma?’

Thermometer

Pubers zoeken elkaar op en proberen contact te maken. Ze staan de hele dag letterlijk en figuurlijk online, maar aan de andere kant wordt het ze steeds moeilijker gemaakt om zich structureel, langdurig met een ander te verbinden.

Pubers zijn de thermometer van de maatschappij. Ze laten de mazen van de wet zien, want ze zoeken grenzen. Ze laten de normen en waarden zien, want ze overschrijden grenzen. Ze laten de moderniteit zien, want ze willen al het nieuwe ontdekken. Ze laten de valkuilen van de maatschappij zien, want ze willen experimenteren en onderzoeken. Ze kondigen de nieuwe tijd aan, want hun sprankelende intelligentie vormt de nieuwe ideeën. Ze toetsen de kracht van de samenleving, want ze stellen haar ter discussie. Ze laten de kwetsbaarheid van de maatschappij zien, want ze missen de ervaring om alles op waarde te kunnen schatten.

Wat geweldig dat iedere generatie vanzelf weer pubers oplevert!